The Irish language information hub:
News, events, job vacancies & more

Seo daoibh Oidis na Míosa i gcomhpháirt le MOFoodBlog.com. Is féidir cuid na na hoidis a bhlaiseadh in Pota, preabchaife Gaelacht i gcathair Chorcaí.

  • Mí Feabhra

     

  • Mí Márta

  • Mí Aibreán

     

  • Mí Bealtaine

  • Mí Meithimh

Bí réidh don aimsir a bheas ann

In Éirinn, d’fhéadfadh an ghriain a bheith ag scaoilte na gcloch nó seans an-mhaith go mbeidh sé ag stealladh báistí, ní bheadh a fhios agat ó lá go lá! Bí cinnte go bhfuil do chóta báistí agat leat mar aon le huachtar gréine! Ní haon dochar é cúpla péire bríste gearra a bheith leat chomh maith le gnathbhríste.

Is dócha go mbeidh cúpla tráthnóna á gcaitheamh agaibh cois farraige. Mar sin, bígí bhur éadaí snámha leat. Agus, ar ndóigh, ná dearmad go leor leor fo-éadaí agus stocaí a bheith agat leat, ar fhaitíos nach bhfuil córas níocháin ar fáil go rialta!

 

Tóg éadaí le feistis a chruthú

Bíonn ócáidí spraíúla éagsúla ar siúl istoíche i gColáistí Samhraidh timpeall na tíre le deireadh taitneamhach a chur leis an lá. Uaireanta, bíonn téamaí nó comórtais ag baint leis na hoícheanta seo, ina bhfuil ortsa agus do chéilte tí dul san iomaíocht leis na daltaí eile leis an bhfeisteas is fearr a chruthú agus an bua a bhaint amach do do theach!

Mar sin, tóg éadaí ildaite, suimiúla agus éagsúla leat. Molaimid péint aghaidhe a thabhairt leat chomh maith más féidir, cuireann sé go mór leis na feistis. Go n-éirí libh!

 

Peann, páipéar, mála scoile, foclóir

Maraon leis an spraoi agus craic a bheidh ann sa Ghaeltacht, beidh ort tabhairt faoi cúpla rang Gaeilge chomh maith. Ná bí buartha, ní bheidh tú cráite le cúrsaí gramadaí agus filíochta, beidh rudaí taitneamhacha ar siúl agat sa rang, ar nós cluichí foghlama nó ag tabhairt faoi amhráin éagsúla a fhoghlaim, eispéiris a chuirfidh go mór le do chuid cuimhní den am a chaith tú sa Ghaeltacht.

Ná bí fágtha i bponc más é go bhfuil ort roinnt scríbhneoireachta a dhéanamh. Molaimid peann agus páipéar a thabhairt leat, ach chomh maith leis sin bíonn foclóir póca beag go maith má tá tú sa tóir ar fhocal nua nó focal spéisiúil a bhaineann leis an méid atá idir lámha agat.

 

Má sheineann tú uirlis, tóg leat é

Is áit í an Ghaeltacht a thugann deis do dhaltaí teacht agus a gcuid cruthaitheachta a thaispeáint do dhaoine eile. Cuirtear fáilte mhór roimh dhaoine uirlisí ceoil a thabhairt leo agus mar sin má tá tú in ann ceann a sheinm ba chóir duit í a thabhairt leat.

An giotár, an fidil, na drumaí, an triantán: beidh fáilte rompu uilig. Is minic go gcuirtear ceolchoirm ar siúl le linn na gcúrsaí agus is deis an-mhaith é sin do thallann a léiriú. Bí cinnte go dtógann tú cás na huirlise leat freisin!

 

Airgead tirim - bíodh sé agat

Ag amanna éagsúla le linn an chúrsa tabharfar an deis duit dul chuig an siopa áitiúil nó chuig áit eile a dhíolann bia nó deochanna. Ar ndóigh beidh airgead tirim ag teastáil más maith leat aon rud a cheannach. Is deas an rud é uachtar reoite a fháil ar lá breá gréine nach é?

Molann muid suim bheag airgead a thabhairt leat díreach ar mhaithe le sneaiceanna a cheannach. Gheobhaidh tú trí bhéile in aghaidh an lae ón mBean an Tí a bheidh agat ach bíonn sé go maith sneaic nó dhó a cheannach idir na béilí sin.

 

Nodanna sa bhreis:

Tuáille - Bíodh tuáille libh - is minic go ndéantar dearmad orthu. Beidh sé riachtanach. Ag fanacht le Bean an Tí a bheidh tú, ní in óstán.

Fearais spóirt - Imrítear an-chuid spóirt ar na cúrsaí Gaeltachta, beagnach gach uile lá. Mar sin ba chóir duit an trealamh cuí a thabhairt leat: camán & clogad, liathróid peile/rugbaí, friosbaí, maide haca nó rud ar bith eile a ritheann leat. Déantar iarracht éagsúlacht spóirt a imirt agus más imreoir friosbaí iontach thú, ná caill an deis do chuid scileanna a léiriú do na daltaí eile.

 

                                                                    
Labhair Foireann PEIG.ie le Niamh O Regan le déanaí faoina ról ag plé leis na meáin shóisilata agus faoi na deiseanna atá amuigh ansin do chainteoirí Gaeilge sa tír.

Cad is ainm duit?

Niamh O Regan

Cén earnáil ina bhfuil tú ag obair?

Earnáil na meán sóisialta agus miondíolachán ar líne

Cad a bhí mar spreagadh agat dul ag obair leis an nGaeilge?

Rinne mé staidéar ar an nGaeilge do mo chéim, agus bhí fonn orm leanúint ar aghaidh á húsáid agus mé ag obair, ionas go mbeadh an deis agam fós, an Ghaeilge a labhairt gach lá agus an Ghaeilge a chur chun cinn fad is mé i mbun oibre. Tugann sé áthas dom an Ghaeilge a úsáid, mothaím níos fearr ar na laethanta a úsáidim Gaeilge. Braithim ar nós go bhfuil níos mó fuinnimh agam théis Gaeilge a labhairt.

Cad é an cúlra oideachais atá agat? An raibh baint ag an nGaeilge leis?

Chaith mé an chuid is mó de m'oideachas bunscoile thar lear, agus mar sin níor thosaigh mé ag foghlaim na Gaeilge i gceart go dtí go raibh mé naoi mbliana d'aois. Nuair a d'fhill mé, bhí múinteoir den scoth agam i mo bhunscoil, a thug uair breise de ranganna Gaeilge dom gach aon seachtain ar feadh na scoilbhliana agus faoi deireadh bhí an leibhéal céanna agam leis na daltaí eile i mo rang. Ó shin d'fhreastail mé ar mheánscoil lánghaelach agus rinne mé staidéar ar an nGaeilge mar cuid de mo chéim, i gcomhpháirt leis an bpolaitíocht.

Cad é an rud is mó a thaitníonn leat faoi do phost?

An saoirse a bhíonn agam leis; is féidir mórán feachtas a chur chun cinn thar na meáin shóisialta, agus iad a athrú go rialta, agus tá saoirse iomlán agam leis na feachtais atá fonn orm a thriail.

An mbíonn an Ghaeilge in úsáid agat lasmuigh den obair? Céard iad na deiseanna atá ann?

Bíonn. Labhraím Gaeilge le Gaeilgeoirí mo chlainne, le mo chairde ó mo chéim agus ó mo scoil. Freastalaím ó am go chéile ar an bPop Up Gaeltacht agus ar an gClub ar Shráid Fhearcair. Chomh maith leis sin bím ag léamh as Gaeilge, agus déanaim beagáinín scríbhneoireachta as Gaeilge. Déanaim mo dhícheall an leagan Gaeilge a roghnú ar shuíomhanna idirlíne agus ar an ATM chomh maith.

Cad iad na príomhdhualgais a bhíonn agat?

Bíonn orm na fógraí ar fad ar na meáin shóisialta éagsúla a chur amach, glaochanna a chur ar iarchustaiméirí, labhairt le hollscoileanna lasmuigh d'Éirinn a dhéanann ranganna as Gaeilge. Léitheoireacht agus litríocht na Gaeilge a chur chun cinn timpeall an domhain ar fad.

Cad a mholfá do dhaoine a bhfuil suim acu a bheith ag obair leis an nGaeilge?

Ná héistigí leo siúd a déarfadh nach bhfuil postanna ann; tá. Déan cleachtadh ar do chuid Gaeilge chomh minic agus is féidir. Anuas air sin bain úsáid as na deiseanna atá ann an Ghaeilge a úsáid; idir Facebook a bheith as Gaeilge, tvuíteáil as Gaeilge, déan clár raidió nó éist le podchraoladh as Gaeilge. Tá na deiseanna ann!

Déan taighde ar an gcomhlacht

An eagraíocht Ghaeilge iad? An comhlacht idirnáisiúnta iad? An bhfuil baint acu leis an Aontas Eorpach? Ba chóir duit i gcónaí an-chuid taighde a dhéanamh ar an eagraíocht nó comhlacht atá ag tairiscint an agallaimh duit. Is ceist í a chuirtear go minic in agallaimh ‘Cad a cheapann tú faoin obair atá idir lámha againn?’ Más féidir leat léiriú go bhfuil an-tuiscint agus cur amach agat ar an eagras atá i gceist, rachaidh sé sin i bhfeidhm ar na hagallóirí. Is fiú am a chur ar fáil duit féin ar mhaithe le léitheoireacht a dhéanamh ar stair an eagrais mar aon lena staid sa lá atá inniu ann.

Déan anailís ar an bpost

Is fiú go mór díriú isteach ar céard é go díreach a bhaineann leis an bpost atá i gceist. Léigh tríd na riachtanais atá le feiceáil ar an bhfógra: cad iad na scileanna oiriúnacha atá agat atá luaite air? An bhfuil gné den phost a bhfuil saineolas agat inti? An bhfuil baint ag aon chuid de na dualgais le ról a bhí agat roimhe seo? Is iomaí cineál anailíse gur féidir déanamh chun cinntiú go bhfuil tú réidh agus ullamh sula leagann tú cos sa seomra agallaimh. Molaimid duit nótaí a bhreacadh síos ionas go mbeidh tú in ann breathnú ar na rudaí is fearr le rá agat.

Cuir seicliosta cuimsitheach le chéile

Agus tú ag ullmhú d’agallamh, tá an-chuid gnéithe éagsúla le plé leo, idir rudaí luaite ar an liosta seo agus rudaí praiticiúla eile: an bhfuil turas fada le déanamh ar maidin an agallaimh, nó an mbeidh ort leathlá a ghlacadh ó phost eile, cuir i gcás. Beidh gach rud níos éasca agus seicliosta agat. Cuireann sé ord agus eagar ar do chuid ullmhúcháin agus ar na gnéithe eile a bhaineann leis an agallamh. Beidh faoiseamh ort nach bhfuil dearmad déanta agat ar na mionrudaí agus tugann sé an deis duit a bheith níos compordaí agus lá an agallaimh ag druidim leat.

Caith éadaí oiriúnacha

Ba chóir am a chur ar leataobh ar mhaithe le do chuid éadaí a ullmhú. Tá méid ama teoranta agat tú féin a chur i láthair do na hagallóirí agus tugann éadaí deis duit léiriú conas chomh dáiríre is atá tú faoin bpost. Bí cinnte go gcaitheann tú éadaí néata agus snasta, mar aon le héadaí a mbíonn tú ar do chompord iontu. Cinntigh go bhfuil na héadaí a bheidh á gcaitheamh agat glan agus iarnáilte agus go mbíonn cuma phroifisiúnta orthu. Má cheapann tú go bhfuil ball éadaigh áirithe píosa beag róbheag nó rómhór, b’fhearr é a sheachaint.

Smaoinigh faoi na deiseanna ardú céime

Caithfear a bheith ag smaoineamh chun cinn agus tú ag ullmhú do do chuid agallamh. An luaitear aon rud faoi dheiseanna ardú céime i sonraí fhógra an phoist? An bhfuil an chuma ar an scéal go mbeidh poist eile ar fáil san eagras nuair a thagann deireadh le do chonradh? Más maith leat gairm a bheith agat in earnáil ar leith, is fiú machnamh a dhéanamh ar na deiseanna a nochtfar duit sa todhchaí. Chomh maith leis sin bíonn ceisteanna againn uilig faoi chúrsaí airgid. Má tá tú in amhras faoin tuarastal, is fiú i gcónaí an mata a dhéanamh: an mbeidh mé in ann maireachtáil go compordach leis an méid seo airgid? Cuir do chuid taistil agus do chuid chíosa san áireamh.

Bí aireach ar an gclog agus ar do chuid cainte

Agus tú san agallamh é féin, ba chóir súil leanúnach a choimeád ar an am. Má tá cur i láthair nó tasc le déanamh agat lena linn, bí cinnte nach ritheann tú thar an méid ama atá curtha ar leataobh dó. Léiríonn sé seo an díogras atá agat agus go bhfuil tú in ann cloí le rialacha atá leagtha amach duit roimh ré. Bain úsáid as uaireadóir agus tú ag cleachtadh chun an t-am a thomhas. Is ionann an cur chuige i gcás ceisteanna a fhreagairt chomh maith; déan do dhícheall an bleadar agus an béarlagair a sheachaint do i chuid freagraí agus ná téigh ar seachrán leo. Más féidir leat freagra díreach gonta a thabhairt ar cheist atá curtha ort, léiríonn sé sin muinín agus compord do na hagallóirí agus gur féidir leat a bheith beacht agus cruinn i do chuid oibre. 

 

Tá tacaíochtaí fostaíochta curtha le chéile ag PEIG.ie dóibh siúd atá ar thóir post leis an nGaeilge.

Brúigh anseo leis na folúntais Ghaeilge is déanaí a fheiceáil nó anseo le CV samplach Gaeilge a fheiceáil

 

 

Seo daoibh 5 leid na Céadaoine seo lenár gcéad aoiscríbhneoir, Siobhán ón gcuntas mór le rá Gaeilge Vibes. Tugann sí comhairle dúinn faoi na modhanna is éifeachtaí le dul i ngleic le scrúdú Gaeilge na hArdteiste.

 

 

Cén spriocdháta?

Cad atá cearr le Padraig?

Cad a mholann Máire?

Cén fáth ar eagraíodh é?

Cad é aidhm an tionscnaimh?

Luaigh dhá cháilíocht?

Cén luach damáiste a rinneadh?

Cad a sheoladh aréir?

Cá fhad?

Cad a bheidh á chomóradh an bhliain seo?

Cén táille a bheidh le híoc ag gach scoláire?

Cén cuimhne is mó atá aici?

Cén céim a thosaigh Pól?

Cad a cheadaigh Aire Stáit na Gaeltachta don ghrúpa?

 

Na canúintí:

Gaeilge na Mumhan, Gaeilge Chonnachta, Gaeilge Uladh.

 

Samplaí de na focail difiriúla eatarthu:

Every: gach, chuile, achan.

New: nua, úr.

Minute: nóiméad, bomaite.

Fast: tapa, sciobtha, gasta.

What: Cad? Céard? Goidé?

 

Cúige Mumhan:

Ciarraí: an Daingean, Corca Dhuibhne, Uíbh Ráthach, Dún Chaoin, Na Blascaodaí, An Sceilg Bheag, Sceilg Mhíchíl.

Pórt Láirge: Dún Garbhán, An Rinn

 

Cúige Chonnacht:

Eachléim i gContae Mhaigh Eo.

Gaillimh: Conamara; An Cheathrú Rua, Ros Muc, Ros a Mhil, Cill Chiaráin, Cárna

An Spidéal, Uachtar Ard.

 

Cúige Uladh:

An dá ainm: Dún na nGall/Tír Chonaill.

Gaoth Dobhair, Leitir Ceanainn, Gleann Cholm Cille.

Contae Aontroma: Béal Feirste.

 

Cúige Laighean:

Contae na Mí: Ráth Chairn agus Baile Ghib

 

Caithfear tús, lár agus deireadh a bheith leis an bpíosa ceapadóireachta.

Caithfidh tú an teideal a mhíniú. Smaoinigh go bhfuil dhá thaobh le gach scéal. Ní mór duit cloí leis an ábhar.

Cuir ceist nó dhó chun an t-eolas a mhealladh.

Luaigh na pointí a bheidh tú ag plé sa tús; na buntáistí/míbhuntáistí, na fadhbanna agus réiteach na bhfadhbanna srl.

Bain úsáid as nathanna cainte agus seanfhocail.

Is leor pointe eolais amháin i ngach alt agus an t-ábhar a phlé go mion.

Seachain abairtí fada leadránacha.

Déan achoimre ar na mórphointí atá pléite agat.

Déan tagairt do theideal na haiste arís ag an deireadh.

 

Tá trí chéim sa mharcáil:

Stíl scríbhneoireachta: 5marc

Ábhar: 15marc

Cumas Gaeilge: 80marc

 

Muna bhfreagraíonn tú an cheist ní bhfaighidh tú na marcanna cuí.

Déan tagairt don cheist arís is arís eile tríd na haiste.

Bain úsáid as frásaí difriúla fite fuaite chun structúr deasa a thabhairt don cheapadóireacht.

 

Samplaí:

Ceist achrannach/chonspóideach í....

Ar an gcéad dul síos, ar an dara dul síos...

Ar lámh amháin/ar lámh éile...

Fadhb í atá ag dul in olcas...

Sa lá atá inniu ann/na laethanta seo..

Ach is beag seachtain nach gcloistear tagairt éigin sna meáin…

Is mór an náire é scéal mar seo a bheith ag titim amach...

Feictear domsa/ i mo thuairim, caithfidh mé a adhmháil..

Taibhsítear domsa...

Ní féidir a shéanadh...

Níos minicí ná a mhalairt...

Chomh maith leis sin/ ina theannta sin/Anuas air sin...

 

Maidir leis...

Chun na fírinne a rá...

Tuairiscítear go bhfuil...

An gcreidfeá....

Creid é nó ná creid é...

Caithfear rud éigin a dhéanamh...

Ba cheart dúinn/ní mór dúinn...

Ba cheart go mbeadh/ba chóir go mbeadh..

 

Mar fhocal scoir...

Déanta na fírinne..

Caithfear an gníomh a chur leis na bhfocal...

 

Seanfhocail:

Tús maith leath na hoibre.

Bailíonn brobh beart.

Ní neart go cur le chéile.

Mol an óige agus tiocfaidh sí.

Is fearr an tsláinte ná an táinte.

Ní thagann ciall roimh aois.

De réir a chéile a thógtar na cáisleáin.

Is maith an scéalaí an aimsir.

 

Iarrfar ort ceist ghinearálta a fhreagairt bunaithe ar cheann amháin díobh seo:

An cineál litríochta atá sa sliocht: dhá thréith a bhaineann leis an seánra sin, an stíl scríbhneoireachta.

Leabhar spóirt nó taistil?

Píosa iriseoireachta?

Beathaisnéis?

Alt tuairisciúil?

Dírbheathaisnéis?

An bhfuil an stíl simplí, suimiúil, gonta, beomhar?

Pioc amach cúpla sampla den stíl sin.

 

Na mothúcháin a léiríonn sé?

Greann, aoir, trua, comhbhá, imní.

 

Tréithe an phríomhcharactair.

Is duine_____é/í. Tabhair sampla den sórt duine é/í sa sliocht.

Cróga, cinéalta, cneasta, cainteach, cairdiúil, fial, lách, cabhrach, flaithiúil, díograiseach, eagraithe...


Mar chuaigh carachtar i bhfeidhm ort.

Bhraith mé...

Mhothaigh mé...

Mhuscail an t-údar______ionam...

 

An sórt/saghas duine é an t-údar.

An léiriú a fhaighimid ar ghné/ghnéithe áirithe den saol sa sliocht.

Tugtar léiriú dúinn...

Faighimid léiriú...

Déantar cur síos ar...

Tugann an scríbhneoir cuntas cruinn ar....

Déanann sé tagairt don...

 

Ná déan achoimre.

Scríobh dhá leathanach ar a laghad.

Frásaí úsáideacha:

Ag déanamh cur síos ar an téama:
Tá blas brónach/rómánsúil/uaigneach ar an scéal/dán.
Baineann an scéal/dán seo le…….
Faighimid léiriú cuimsitheach ar an téama sa scéal/dán seo.
Is é______téama an scéal/dán seo.
Tá an téama le brath tríd an saothar ar fad.

 

Téamaí éagsúla:

Greann, magadh, draíocht, osnádúr, áibhéil, an dúlra, grá, pósadh, saol teaghlaigh, foréigean, brón, bás, coimhlint, teannas, lucht an rachmais, aoir.

Ag déanamh cur síos ar na carachtair:
Is bean_________í.
Is fear__________ í.
Fear _________ab ea é.
Duine _______amach is amach is ea í.

Aidiachtaí:

Lách, cróga, flaithiúil, cliste, fial, grámhar, foighneach, soineanta, cancrach, teannasach....

Ag déanamh cur síos ar na teicnící fileata:

Is dán dea-scríofa é le stíl a thaitníonn leis an léitheoir.
Usáideann an file friotal lom sa dán seo.
Usáideann an file íomhánna réalaíocha sa dán.
Usáideann an file uaim ar dhóigh an-éifeachtach.
Tá na híomhánna thar a bheith oiriúnach don ábhar.
Tá teideal an dáin oiriúnach don ábhar.

Athrá, codarsnacht, meafair, íomhánna, rithim nádúrtha.


Go n-éirí libh sa scrúdú agus ádh mór oraibh sa todhchaí.

Ná déanaigí dearmad ar bhur gcuid Gaeilge agus bí bródúil aisti.

 

Is féidir Gaeilge Vibes a leanúint ar FacebookInstagramTwitterYouTube agus ar Snapchat ag Gaeilge_Vibes