The Irish language information hub:
News, events, job vacancies & more

Aiste ar Bhliain na Gaeilge 2018

Cuireadh tús le Bliain na Gaeilge ag tús na bliana seo, ceiliúradh ar áilleacht, tábhacht agus saibhreas na Gaeilge. Cuirfear béim mhór ar oidhreacht na teanga, ag aithint na bhfadhbanna a bhfuil fós le réiteach léi: meath na nGaeltachtaí, an meon diúltach ina leith sa dioschúrsa poiblí agus an coimhlint leanúnach ar mhaithe leis an nGaeilge a úsáid mar phríomhtheanga chumarsáide ar bhonn laethúil.

Cuireadh tús le hathbheochan na Gaeilge 125 bliain ó shin nuair a bunaíodh Conradh na Gaeilge. Ba é Dubhghlas de hÍde ceann de na bunaitheoirí, an chéad Uachtarán ar Éirinn blianta ina dhiaidh sin. Ba í príomhsprioc an Chonartha ná teanga ársa na Gaeilge a athbheochan trí ghníomhú a dhéanamh i roinnt réimsí den saol: tríd an gcóras oideachais, trí stocaireacht agus trí bhéim a chur ar chultúr saibhir na nGael agus na Gaeilge i sochaí trí chéile. Táthar idir dhá chomhairle sa lá atá inniu ann faoi thionchar fadtéarmach na modhanna seo, agus is léir gur éirigh leo sprioc na hathbheochana a bhaint amach i roinnt bealaí éagsúla.

Agus Bliain na Gaeilge linn i mbliana, ba chóir go n-aithnímis an ról lárnach a bhí ag athbheochan na Gaeilge i bunú Shaorstát Éireann, agus ar ndóigh Poblacht na hÉireann blianta ina dhiaidh sin. Chuir sí i gcuimhne dúinn uilig go raibh buanna agus oidhreacht faoi leith againn mar Ghaeil agus go raibh tábhacht ag baint le caomhnú ár gcultúir ó thionchar Shasana.

Le linn Bhliain na Gaeilge, tá réimse leathan imeachtaí ar siúl le ceiliúradh a dhéanamh ar thús athbheochan na Gaeilge, dírithe ar óg agus aosta araon. Baineann cuid mhaith de na himeachtaí le stair agus cultúr na Gaeilge, go háirithe le stádas na teanga roimh an athbheochan agus lena linn.

Cé gurb í athbheochan na Gaeilge príomhaidhm na gluaiseachta cuireadh béim mhór ar chúrsaí a bhain le cultúr na hÉireann trí chéile: ceol, damhsa agus amhránaíocht cuir i gcás. D’aithin bunaitheoirí Chonradh na Gaeilge go raibh níos mó i gceist lenar gcultúr ná díreach an teanga, agus rinneadh tréaniarracht saibhreas oidhreacht na nGael a chraobhscaoileadh 125 bliain ó shin.

Bhain cuid mhór de chur chuige na n-athbheochanóirí le stoctaireacht mar atá luaite agam cheana, agus le hagóidíocht ar son na Gaeilge. Ar bhonn bliantúil bhíodh sé de nós acu léirsiú a dhéanamh trí shráideanna Bhaile Átha Cliath ar mhaithe le haitheantas a fháil ón rialtas agus ón mórphobal trí chéile gurb ann dóibh, agus go raibh tábhacht ar leith ag baint le bheith Gaelach agus le bheith in ann teanga dhúcháis na tíre a labhairt.

Ag baint úsáid as dea-eiseamláir na ndaoine 125 bliain ó shin, rinneadh aithris ar an gcineál sin gluaiseachta do Bhliain na Gaeilge i mbliana le BEO Gaelach & Bróduil. Ba é BEO príomhimeacht na bliana, paráid mhór tríd an ardchathair le léiriú go bhfuil teanga, cultúr agus muintir na Gaeilge beo beathach agus bríomhar. D’éirigh go hiontach leis an lá é fhéin, le níos mó ná 7,000 duine ag freastal air, ag éisteacht le hóráid an Uachtaráin Mícheál D. Ó hUiginn. Labhair an t-Uachtarán go paiseanta faoina ról féin i gcaomhnú na Gaeilge agus faoin tábhacht a bhaineann leis an nGaeilge dár bhféiniúlacht mar Éireannaigh. Mhol sé an obair atá idir láimhe ag eagraíochtaí Gaeilge sa tír, ach é sin ráite d’iarr sé ar na daoine a bhí i láthair spreagadh a thabhairt do dhaoine a bhfuil suim acu sa teanga iarracht a dhéanamh í a fhoghlaim arís.

Tugann Bliain na Gaeilge an deis dúinn breathnú ar an nGaeilge trí shúile úra, agus ba chóir dúinn uilig an deis sin a thapú. Is í ár dteanga í, bímís bródúil aisti sa bhliain thábhachtach seo i stair ár dtíre. Beatha teanga í a labhairt, a deirtear. Labhair í agus mairfidh sí. Mairfidh sé go deo.

Tá cuid mhór féidearthachtaí ann maidir le gairmeacha beatha do chéimithe ar cainteoirí líofa Gaeilge iad. Is éagsúil iad na deiseanna atá ar fáil in earnálacha ar nós na meán cumarsáide, teicneolaíocht faisnéise, margaíocht, díolachán, san earnáil dheonach, san earnáil phoiblí agus sna healaíona gan ach cuid acu a lua.

An bhfuil Gaeilge agat agus ar mhaith leat a fháil amach cad iad na slite beatha atá ar fáil duit? Faigh thíos Treoirleabhar eolais maidir le Gairmeacha le Gaeilge arna fhoilsiú ag Grad Ireland i gcomhar le Foras na Gaeilge.

Brúigh ar an íomhá leis an leabhrán ar fad a léamh!

 

Seo tús le sraith nua de chuid PEIG.ie ina léireofar taithí daoine éagsúla atá ag obair leis an nGaeilge. Roghnófar pearsa nua gach seachtain chun blaiseadh a fháil de na cineálacha post atá ann leis an teanga.

 

Labhair muid le Caoimhe Ní Chathail faoina taithí le bheith ag obair in earnáil na Gaeilge le déanaí agus thug sí léargas dúinn ar cad é go díreach a bhí mar spreagadh aici gairm le Gaeilge roghnú.

 

Cén earnáil ina bhfuil tú ag obair?

Na meáin Ghaeilge

Cad a bhí mar spreagadh agat dul ag obair leis an nGaeilge?

Bhí dúil agam sa Ghaeilge i gcónaí agus nuair a bhí mé ar scoil, chonaic mé i gcónaí go raibh deiseanna sa bhreis tugtha dúinn mar gheall go raibh Gaeilge againn. Chonaic mé an buntáiste a bhain leis an Ghaeilge agus thaitin an spás a bheadh ann dom a bheith cruthaitheach i mo theanga féin liom. Theastaigh uaim post a bheith agam sna meáin, ach i nGaeilge, agus léiriú gur féidir rudaí iontacha a bhaint amach leis an Ghaeilge.

Cad é an cúlra oideachais atá agat? An raibh baint ag an nGaeilge leis?

D'fhreastail mé ar Ghaelscoil agus ar Ghaelcholáiste i Leitir Ceanainn agus ansin chuaigh mé go DCU agus rinne mé staidéar ar Ghaeilge  agus Iriseoireacht. Mar sin, bhí oideachas trí mheán na Gaeilge i gcónaí agam.

Cad é an rud is mó a thaitníonn leat faoi do phost?

An éagsúlacht - éagsúlacht na hoibre, na scéalta, na daoine a bhuailim leo, na poist éagsúla atá agam agus na deiseanna éagsúla atá faighte agam.

An mbíonn an Ghaeilge in úsáid agat lasmuigh den obair? Céard iad na deiseanna atá ann?

Bíonn an Ghaeilge in úsáid níos mó ná an Béarla agam na laethanta seo. Tá cónaí orm ar Bhóthar na bhFál, i gCeathrún Gaeltachta Bhéal Feirste. Ta cónaí orm le daoine le Gaeilge, tá Gaeilge ag mo chairde ar fad, imrím peil leis an chlub lán-Ghaeilge Laochra Loch Lao, is ball mé den Dream Dearg, bím ag craoladh ar Raidió Fáilte agus is iomaí rud eile a bhíonn ar siúl agam i nGaeilge.

Cad iad na príomhdhualgais a bhíonn agat?

Is físiriseoir mé le meoneile.ie go príomha. Bíonn orm scéalta a aimsiú, a thaifeadadh agus a chur in eagar. Fosta, is tuairisceoir mé le Nuacht TG4 i mBaile Átha Cliath agus i nGailllimh. Bím le cloisteáil ar Raidió na Gaeltachta, Raidió Fáilte agus BBC Blas go minic. Is breá liom réimse leathan rudaí a bheith idir lámha agam!

Cad a mholfá do dhaoine a bhfuil suim acu a bheith ag obair leis an nGaeilge?

Mholfainn daofa obair a dhéanamh chun muinín a chothú ina gcuid Gaeilge. Bí ag caint agus ag scríobh i nGaeilge go minic. Is iomaí deis sóisialta taobh amuigh den seomra ranga atá ann don Ghaeilge fosta agus sílim go bhfuil sé tábhachtach páirt a ghlacadh ina leithéid. Cur aithne ar phobal na Gaeilge agus ná bíodh drogall ort ceisteanna a chur, taithí a lorg agus deiseanna a thapú.

 

Is féidir teacht ar fholúntas reatha le Gaeilge ar ár leathanach folúntas, www.PEIG.ie/foluntais

Féachaigí thíos ar an taithí ata faighte ag roinnt daoine éagsúla in earnáil na Gaeilge agus leis an nGaeilge.

 

 

 

Seo daoibh Dúshlán na Míosa Bhliain na Gaeilge le hambasadóirí Bhliain na Gaeilge.

Cuireann na hambasadóirí dúshláin roimh an bpobal agus caithfear iarracht a dhéanamh iad a bhaint amach. Bíonn dúshláin nua acu chuile mhí daoibh!

Is féidir ríomhphost a fháil go míosúil le páirt a ghlacadh i mBUA - Bain Úsáid Aisti agus dúshláin éagsúla a fháil chuile mhí le triail. Téigh go www.snag.ie/buag le clárú!

  • Mí Eanáir

  • Mí Feabhra

     

  • Mí Márta

  • Mí Aibreán