Lárphointe eolais na Gaeilge: Nuacht, imeachtaí, folúntais agus níos mó

14. Gradaim agus leabhair.jpg

 

 
Tháinig pobal na Gaeilge in Ollscoil Mhá Nuad le chéile le déanaí le ceiliúradh a dhéanamh ar 120 bliain de Chumann Gaelach na hOllscoile, Chuallacht Cholm Cille, ag ócáid speisialta i Leabharlann Ollscoil Mhá Nuad. 

Sa bhliain 1898 a bunaíodh The League of St. Columba (Cuallacht Cholm Cille) i gColáiste Phádraig, Má Nuad, agus ba í oidhreacht na tíre a chaomhnú agus a fhógairt, an teanga dhúchais ina croílár, a phríomhchúram.
Mhínigh an Dr Ní Mhaonaigh gur chuir an Chuallacht tús le foilseachán chun pobal na mac léinn a choinneáil ar an eolas i dtaca lena gcuid imeachtaí – The Record of The League of St. Columba. Cuireadh amach ar bhonn neamhoifigiúil ar dtús é, ach de réir a chéile tháinig fás air gur tugadh stádas níos oifigiúla dó agus gur tugadh ainm eile air, Irisleabhar Muighe Nuadhat. Béarla is mó a bhí
sna heagráin luatha ach in imeacht na mblianta cuireadh i gcló breis giotaí Gaeilge go dtí, ar deireadh, go raibh an Ghaeilge chun tosaigh ar an mBéarla. Dála na Cuallachta, tá Irisleabhar Mhá Nuad beo i gcónaí. Tá fás agus forbairt tagtha ar an gCuallacht féin thar na blianta agus le teacht na mac léinn tuata leathnaigh sí amach go bhfuil áit lárnach anois aici i measc chumainn Ollscoil Mhá Nuad.

Tar éis léacht an Dr Ní Mhaonaigh, roinn Pádhraic Ó Ciardha, iar-Leascheannasaí TG4, a chuimhní ón tréimhse a chaith sé mar mhac léinn i Maigh Nuad agus mar bhall den Chuallacht. Bhain Pádhraic BA sa Léann Ceilteach amach chomh maith le MA sa Nua-Ghaeilge i gColáiste Phádraig Má Nuad. Bhí sé ina Reachtaire ar an gCuallacht sa bhliain 1973/4. Chaith sé tréimhse i Má Nuad mar Léachtóir i Roinn na Nua-Ghaeilge go dtí go ndeachaigh sé leis an gcraoltóireacht sa bhliain 1979.

Bhí John Ó Liodáin, bainisteoir tionscadal sa Roinn Caiteachais Phoiblí agus Athchóirithe, ina Uachtarán ar Chuallacht Cholm Cille sa bhliain 2011/2012 agus é i mbun céime sa Dlí agus sa Nua-Ghaeilge in Ollscoil Mhá Nuad. Labhair sé leis an slua faoin tionchar dearfach a bhí ag an gCuallacht ar a shaol. Chuir Dúlra Ní Áinle, Uachtarán reatha na Cuallachta, leis an méid sin, ag labhairt faoin tábhacht a bhaineann leis an gcumann Gaelach do phobal na hOllscoile

Le tacaíocht ó Bhliain na Gaeilge, d’éirigh le Cuallacht Cholm Cille suaitheantas speisialta a chruthú le 120 bliain den Chumann a aithint agus le toilteanas i leith labhairt na Gaeilge a thaispeáint. Dhear mac léinn dochtúireachta de chuid na hOllscoile, Ronan Doherty, an suaitheantas speisialta seo agus bronnadh ceann ar an oíche ar an Dr Tracey Ní Mhaonaigh, ar Phádhraic Ó Ciardha, ar John Ó Liodáin agus ar an Moinsíneoir Breandán Ó Doibhlin

Sheol an tOllamh Fionntán de Brún, Roinn na Nua-Ghaeilge, ‘Sliocht ar Thír na Scáth’, an saothar is déanaí ó pheann Bhreandáin Uí Dhoibhlin i bhforhalla na Leabharlainne ina dhiaidh sin. Bhí dlúthbhaint ag Breandán leis an gCuallacht agus é ina mhac léinn, agus dlúthbhaint, ar ndóigh, le hIrisleabhar Mhá Nuad sna seascaidí, agus aird na hirise, faoin dtráth sin, ar chritic na nua-litríochta

Le deireadh a chur leis an oíche, labhair Íde Ní Uallacháin, thar ceann Thaidhg Uí Dhúshláine, stiúrthóir eatramhach An Sagart (foilsitheoirí), faoi thraidisiún agus faoi thodhchaí Irisleabhar Mhá
Nuad. Is é Tadhg príomheagarthóir an Irisleabhair ó cailleadh an Moinsíneoir Pádraig Ó Fiannachta i mí Iúil na bliana 2016, ach ainmníodh an Dr Tracey Ní Mhaonaigh ar an oíche ina heagarthóir air ó Mheán Fómhair na bliana seo ar aghaidh.

Foilsíodh an t-eagrán is déanaí den irisleabhar, Irisleabhar Mhá Nuad 2017, roimh Nollaig. Tá tuilleadh eolais faoin Irisleabhar ar fáil ar an suíomh gréasáin www.irisleabhar.ie
Tá aitheantas ag leibhéal náisiúnta bainte amach ag an gCuallacht le blianta beaga anuas agus tá dhá ghradam bainte amach acu le déanaí. D’éirigh leis an gCuallacht an dara háit i gComórtas Chonradh na Gaeilge a bhaint amach i mí Feabhra chomh maith leis an tríú háit i gcomórtas Ghlór na nGael d’institiúidí tríú leibhéal i mí an Mhárta. Leanfaidh an Chuallacht uirthi, ag dul ó neart go neart, agus beidh neart ócáidí ceiliúrtha aici amach anseo le cúnamh Dé.

Seo daoibh roinnt pictiúr ón gceiliúradh.

10.An tOllamh Fionntán de Brún, Pádhraic Ó Ciardha, An Dr Tracey Ní Mhaonaigh, Dúlra Ní Áinle agus John Ó Liodáin 2.jpg   15. Cistíní cupa.jpg12. Ceoltóirí.jpg  24. Slua.jpg

 

 

Read 479 times
Rate this item
(0 votes)