Lárphointe eolais don Ghaeilge: Nuacht, imeachtaí agus níos mó. . .
Information hub for the Irish language : News, events & more..

An Phoblacht
1 Eanáir 2016

Breandán Ó hEaghra

Tá caint le tamall anuas ar bhás na Gaeltachta - nó ar bhás na Gaeilge mar theanga pobail. Mar dhuine atá ina chónaí i nGaeltacht Chonamara, ag tógáil clainne le Gaeilge, agus ag fostú foireann Gaeltachta sa gcomhlacht margaíochta, MeasMeadia, cuirim an-chuid suime sa gcaint seo, agus teastaíonn uaim na pointí seo leanas a dhéanamh:

1. Is ceist "pobail" í seo freisin.
Nuair a deirtear linn go bhfuil an Ghaeilge ag fáil bháis mar theanga pobail, tá an claonadh ionainn díriú ar chúrsaí "teangan" agus neamháird a thabhairt ar chúrsaí "pobail". Ba mhaith liomsa go ndíreofaí áird arís ar an gcuid sin den ráiteas: céard is "pobal" ann.

Tá maolú á dhéanamh ar phobal na Gaeltachta (agus go deimhin ar phobail tuaithe go ginearálta) le fada an lá. Is gnáth chuid den saoil anois é go mbíonn ar dhaoine uair a chloig a chaitheamh i mbun taistil chun na hoivre lá i ndiaidh lae. is beag duine atá in ann post a fháil in gceantar féin. Maireann daoine go neamhspléach, beag beann ar a chéile agus an iomarca ualach oibre orthu chun inchur a bheith acu in obair an phobail.

Ba chóir go mbeadh ról faoi leith ag Údarás na Gaeltachta in athbheochan an "phobail", dar liom. Bheadh fiúntas faoi leith i bpleain a chuirfeadh maoiniú ar fáil do gnólachtaí beaga a bheadh lonnaithe sa nGaeltacht ag muintir na Gaeltacht éin, ag fostú dhaoine áitiúl. Céard faoi chomórtas bhliantúil chun an smaoineamh is fearr do ghnó digiteach Gaeltachta a reachtáil? Tá daoine sách cumasach san Údarás chun plean gníomhaíochta pobail a chur chun cinn ach an deis a thabhairt dóibh. Is féidir gnólachtaí beaga a chruthú in earnáil na seirbhíse arlíne - sampla amháin é gnólacht s'againne a fhostaíonn ceathrar faoi láthair agus muid ag súil le seachtar a fhostú faoin t-am seo an chéad bhliain eile - Gaeilgeoirí uilig, ach ag freastal ar an domhain mhór!

2. Tascfhórsa ón taobh istigh
Ní réiteoidh rialtas na hÉireann fadhb na Gaeltachta Ó bunaíodh an Stát, tá praiseach déanta de cheist na teanga agus ní fiú fanacht ar a mhalairt scéil sa lá atá inniu ann. Tiocfaidh roinn maitheasa amach as na pleaineanna teanga atá á réiteach ag coistí pobail ar fud na Gaeltachta, ach teastaíonn gluaisteacht pobail aontaithe chun dul i bhfeidhm ar dhaoine.

Nuair a bheidh críoch leis na pleaineanna teanga seo ba bhreá an rud é go gcasfadh na cinnirí pobail Gaeltachta ar a chéile chun tascfhórsa aontaithe a churthú agus forbairt na Gaeltachta a dhíriú ón taobh istigh.

3. Déan ceiliúradh ar Ghaeltacht an lae inniu
Mholfainnse go ndíreodh an gluaiseacht nua áird ar rudaí mar atá siad faoi láthair. Níor chóir an cás a chur ar bhealach diúltach, mar atá déanta le tamall anuas - ag tomhais an mheatha le scór bliana anuas agus ag túr bhás na Gaeltachta chun freagra rialtais a speagadh. Níor chóir ach oireadh ráitis sheafóideacha dhearfacha a dhéanamh, ag túr go mbeidh 250k míle cainteoir laethúil ann taobh instight de scór bliana mar atá déanta sa Phleain 20 Bliain - ní chreidtear é seo. Níl le déanamh ach áird a tharraingt ar phobal na Gaeltachta mar atá sí sa lá atá inniu ann - tá muid sách maith.

Mar fhear a d'fhás aníos i gceann de na ceantair Ghaeltachta is láidre dá bhfuil ann, is féidir liom a rá go h-ionraic go raibh an Béarla á labhairt ar chlós na scoile. Ach má bhí, bhí an Ghaeilge á labhairt freisin, go lúirseach agus go tréan.

Go minic agus mise óg, chuala mé ráite é nach raibh ach scór bliana fágtha ag an teanga. B'fhéidir go raibh bunús eolaíoch leis an tomhais seo, nó b'fhéidir nach raibh, ach níor chothaigh sé aon mhisneach ionamsa ná i mo chuid chomhleachaithe. Buíochas le Dia, bhí tuismitheoirí agam a spreag mórtas teanga agus mórtas cultúir. Níor thomhaiseadar siúd bás na teagna, agus mar sin thuig mise go raibh buntáiste faoi leith agam agus go raibh fiúntas faoi leith leis an teanga a bhí á labhairt agam Tá sé in am an mórtas sin a thabhairt do pháistí na Gaeltachta ar fad agus ceiliúradh láidir a dhéanamh orthu siúd - ní mar ba chóir dóibh a bheith ach mar atá siad faoi láthair na huaire.

Níor chóir an cás a chur ar bhealach diúltach, mar atá déanta le tamall anuas - níl le déanamh ach áird a tharraint ar phobal na Galtachta mar atá sí sa lá atá inniu ann - tá muid sách maith.

Read 270 times
Rate this item
(0 votes)