Lárphointe eolais don Ghaeilge: Nuacht, imeachtaí agus níos mó. . .
Information hub for the Irish language : News, events & more..

5 rud simplí gur féidir a dhéanamh le Gaeilge a thabhairt isteach i do theach ANOIS!

1.  Úsáid frásaí simplí Gaelacha i rith an lae. Oíche Mhaith seachas goodnight, Go Raibh Maith Agat seachas thank you, Maith an BhuachaillMaith an Cailín seachas good boy or girl, Slán seachas goodbye, srl.

2.  Léigh leabhar Gaeilge ag am codlata. Tá neart leabhair áille ann agus ní fhágfar ag lorg frasaí thú!


3.  Éist le raidió Gaelach cosúil le Raidió na Gaeltachta, Raidió na Life nó Raidió Rí Rá agus breathnaigh ar TG4. Cabhróidh sé seo le sealbhú teanga agus foghraíocht.


4.  Cruthaigh lipéid simplí le crochadh timpeall an tí. Doras, Bosca Bruscar, Fuinneog, Staighre, Ríomhaire, Tolg, Cathaoir, Bord, srl – níl deireadh leis an liosta! Bain úsáid as www.focal.ie le teacht ar aistriúcháin.


5.  Déan machnamh faoi ghnás amháin i do lá a roghnú  (folcadh, bricfeásta, dinnéar, turais charr – pé atá is lú strus ag baint leis!), na frasaí nó foclóir a bhaineann leis a fhoghlaim agus ‘am Gaeilge’ a bheith agat gach lá.

                                    

Curtha le chéile ag Comhluadar.  Eagraíonn Glór na nGael raon leathan imeachta do theaghlaigh le Gaeilge.

 

 

 

 

Nuair a thógann tú páiste le Gaeilge, tá tú ag tabhairt buntáiste luachmhar dó/di a d’fhéadfadh cabhrú leis/léi:

1. Foghlaim conas léamh agus comhaireamh

2. Teangacha nua a fhoghlaim

3. Scileanna cumarsáide a fhorbairt

4. Post a fháil amach anseo

5. Cairde nua a dhéanamh

6. A bheith páirteach I nglúin nua cainteoirí Gaeilge

7. Féiniúlacht a threisiú

 Tús Maith

Tugann Tús Maith tacaíocht do thuismitheoirí atá ag tógail a gclanna le Gaeilge chomh maith leo siúd gur mian leo níos mó Gaeilge a úsáid sa bhaile. Bíonn Grúpaí Súgartha, Cuairteanna Baile agus Scléip an tSathairn againn chun tacú le tuismitheoirí.

 

 

 

 

 Tuismitheoirí na Gaeltachta

Is grúpa tuismitheoirí iad “Tuismitheoirí na Gaeltachta” a tháinig le chéile i 2011. Is eagraíocht dheonach í a thugann tacaíocht do theaghlaigh atá ag tógáil clann le Gaeilge sa Ghaeltacht.

Faigheann “Tuismitheoirí na Gaeltachta” maoiniú ón Roinn Ealaíon, Cultúr agus Gaeltachta agus ó Ealaín na Gaeltachta. Thosaigh an grúpa i nGaeltacht Chonamara agus tá an tseirbhís leathnaithe amach acu go dtí Gaeltacht Dhún na nGall. Cuireann siad imeachtaí agus ócáidí clainne ar siúl ar bhonn rialta sa Ghaeltacht.

Is féidir teagmháil a dhéanamh le tuismitheoirinagaeltachta@gmail.com

 

 

Tír Chonail     Conamara

 An Clár Tacaíochta Teaghlaigh

Tá sé mar aidhm ag an gClár Tacaíochta Teaghlaigh de chuid na Roinne Ealaíon, Oidhreachta agus Gaeltachta an Ghaeilge a threisiú mar theanga theaghlaigh agus pobail sa Ghaeltacht i gcomhréir leis an Straitéis 20 Bliain. Faoin gClár seo, tá sé beartaithe ag an Roinn 12 beart ar leith a thógáil chun tacú le teaghlaigh Ghaeltachta atá ag tógáil a gclann le Gaeilge nó a dteastaíonn uathu a gclann a thógáil le Gaeilge.

Tá pacáiste teanga ar fáil saor in aisce. Is ar theaghlaigh Ghaeltachta le páiste(í) réamhscoile –(ie 0-5 bliana d’aois) atá an pacáiste dírithe. Is féidir fios a chur ar phacáiste teanga ach r-phost a sheoladh chuig [email protected] nó glaoch a chur ar 091 503700

 

Tá an t-eolas seo curtha le chéile ag Comhluadar.  Is é Glór na nGael an ceanneagraíocht atá freagrach as Gaeilge sa Teaghlach.
Tuilleadh eolais ag Marcas@glornangael.ie




Aithnítear go forleathan dlúthcheangal a bheith idir cumas duine chun teanga a labhairt agus líon na ndeiseanna a bhíonn aige chun an teanga sin a chloisteáil agus a labhairt. Ar an ábhar sin ba chóir gurbh í príomhaidhm tuismitheoirí, atá ag tógáil páiste le Gaeilge, gach deis a thabhairt dó Gaeilge a chloisteáil, agus Gaeilge a labhairt. Agus ar an ábhar go bhfuil teorainn leis na deiseanna a bhíonn ag páiste Gaeilge a chloisteáil agus a labhairt creideann Comhluadar gurb é an bealach is fearr chun clann a thógáil le Gaeilge ná Gaeilge a bheith á labhairt leis na páistí ag na tuismitheoirí an t-am ar fad. Is féidir cur leis seo trí:

  • Gaolta agus cairde a bhfuil Gaeilge acu a spreagadh le Gaeilge a labhairt leis na páistí.
  • Úsáid a bhaint, a oiread agus is féidir, as cláir raidió, cláir theilifíse, leabhair, físeáin, ceol srl. atá ar fáil i nGaeilge.
  • Cur ar chumas na bpáistí Gaeilge a úsáid agus a chloisteáil taobh amuigh den teaghlach, mar shampla trí fhreastal ar imeachtaí Gaeilge, trí chuairt a thabhairt ar an nGaeltacht srl.

Ní bhíonn na deiseanna céanna ag gach teaghlach. I gcásanna áirithe ní bhíonn Gaeilge ach ag tuismitheoir amháin, i gcásanna eile ní bhíonn ann ach tuismitheoir amháin, agus tá teaghlaigh ann nach mbíonn daoine le Gaeilge i gcaidreamh leo ach go hannamh. Mar sin is gá breathnú ar na roghanna éagsúla atá ar fáil agus ceann a roghnú a thugann an deis is fearr don pháiste s’agatsa Gaeilge a chloisteáil agus a labhairt.

Ar an ábhar gur mór an méid Béarla a chloisfidh an páiste agus a labhróidh sé de réir mar a fhásann sé, is inmholta an oiread Gaeilge agus is féidir a labhairt leis sna blianta tosaigh. Ón lá a thagann páiste ar an saol bíonn sé ag éisteacht le fuaimeanna agus ag sealbhú teanga. Is fiú do thuismitheoirí a chinntiú ón tús go mbíonn cláir Ghaeilge ar siúl ar an raidió agus ar an teilifís, téipeanna Gaeilge á seinm sa ghluaisteán agus thar gach rud eile Gaeilge á labhairt acu leis an bpáiste ón chéad lá.

Nuair is nós le duine teanga ar leith a labhairt le daoine áirithe, fiú le páistí, is deacair an nósmhaireacht sin a athrú. Dá bhrí sin is fusa nós labhartha na Gaeilge mar phríomhtheanga theaghlaigh a bhuanú má labhraítear Gaeilge leis an bpáiste ón tús. Chuige seo is fiú an cinneadh maidir le teanga labhartha an teaghlaigh a bheith déanta sula saolaítear an chéad pháiste más féidir, agus eolas a bheith ag na tuismitheoirí ar an bhfoclóir agus ar an téarmaíocht nua a bheidh ag teastáil nuair a bheidh páiste nua sa teach.

Fachtóirí eile...

  • Nuair a bhíonn Gaeilge ag an mbeirt thuismitheoirí...

    Má tá Gaeilge ag an mbeirt agaibh, is féidir a shocrú gurb í an Ghaeilge an teanga a labhróidh sibh leis an bpáiste an t­-am ar fad. Ar an bhealach seo tá sibh ag féachaint chuige go mbeidh bunús maith Gaeilge ag an bpáiste sula dtagann sé faoi thionchar an Bhéarla. Tá sé tábhachtach Gaeilge a bheith á labhairt eadraibh féin an t-­am ar fad freisin mar go mbeidh an páiste ag sealbhú na Gaeilge trí bheith ag éisteacht le daoine eile ag labhairt Gaeilge chomh maith le bheith ag éisteacht le daoine ag labhairt leis féin. Más tuismitheoirí sibh a chuir aithne ar a chéile trí Bhéarla agus más é an Béarla an gnáthmheán cumarsáide eadraibh go fóill seans go dtógfaidh sé tamall oraibh dul i dtaithí ar labhairt na Gaeilge. Ar an ábhar sin is fiú tréaniarracht a dhéanamh nós labhartha an Bhéarla a athrú go Gaeilge chomh luath agus a bheidh cinneadh déanta agaibh bhur gclann a thógáil le Gaeilge.

  • Nuair a bhíonn Gaeilge ag tuismitheoir agus Béarla ag an tuismitheoir eile...

    Is féidir páistí a thógáil le Gaeilge nuair nach mbíonn Gaeilge ag an mbeirt thuismitheoirí ach an straitéis cheart teanga a aimsiú. Deich faoin gcéad de na teaghlaigh atá cláraithe le Comhluadar, is teaghlaigh iad ina bhfuil Gaeilge ag tuismitheoir amháin agus Béarla nó teanga eile á labhairt ag an tuismitheoir eile leis na páistí. (Tá cúpla teaghlach ann inar shealbhaigh na páistí dhá theanga óna dtuismitheoirí agus an tríú teanga lasmuigh den teach).

    Is é an socrú is fearr go labhródh tuismitheoir le Gaeilge an teanga sin amháin leis an bpáiste. Is gá don tuismitheoir seo a bheith diongbháilte faoi agus cloí leis an nGaeilge an t-am ar fad. Chomh maith leis sin is gá dó/di oiread ama agus is féidir a chaitheamh ag caint agus ag spraoi leis an bpáiste agus ag léamh dó. Ná déan dearmad – dá mhéad Gaeilge dá gcloiseann an páiste is amhlaidh is fearr a bheidh sé ábalta í a shealbhú, a úsáid agus a ionramháil. 

    Tá sé tábhachtach freisin tacaíocht na beirte tuismitheoirí a bheith leis an gcinneadh na páistí a thógáil le Gaeilge. Tá sé riachtanach an tuismitheoir atá gan Ghaeilge a bheith ar a shuaimhneas leis an gcinneadh agus sásta tacú leis. D’fhéadfadh sé tacaíocht a thabhairt trí bheith dearfach faoin Ghaeilge i gcónaí, trí fhreastal ar imeachtaí Gaeilge leis na páistí, breathnú ar chláir theilifíse Gaeilge leo, agus iad a spreagadh chun Gaeilge a úsáid chomh minic agus is féidir leo. B’fhiú go mór, dá mb’fhéidir, don tuismitheoir atá ar bheagán Gaeilge freastal ar rang Gaeilge agus iarracht a dhéanamh í a fhoghlaim i dteannta an pháiste. D’fhéadfadh sé a dhóthain Ghaeilge a fhoghlaim chun an chaint idir an tuismitheoir eile agus an páiste a thuiscint agus comhráite simplí a bheith aige leis an bpáiste. Dá mb’fhéidir, b’inmholta é beagán Gaeilge a bheith in úsáid idir na tuismitheoirí ag amanna rialta nuair a bhíonn an páiste i láthair. D’fheadfaí nós a thosú mar shampla gan ach Gaeilge a labhairt ag am dinnéir.

  • Nuair a bhíonn Gaeilge ag páiste faoi chúram feighlí gan Ghaeilge...

    Nuair is gá an páiste a fhágáil faoi chúram feighlí ba chóir tréaniarracht a dhéanamh feighlí linbh le Gaeilge a fháil agus a mhíniú dó/di gur mhian leat go labhródh sé/sí Gaeilge leis an bpáiste i gcónaí. Faoi láthair, áfach, tá sé an­deacair teacht ar fheighlithe linbh le Gaeilge agus chuile sheans go mbeidh ort dul i muinín feighlí linbh nó naíolainne gan Ghaeilge. Sa chás seo b’fhiú a chur in iúl don fheighlí, nó do stiúrthóir na naíolainne, gurb í an Ghaeilge teanga bhaile an pháiste agus iarraidh air/uirthi an oiread Gaeilge agus is féidir a úsáid i rith an lae. D’fhéadfá, mar shampla, físeáin, nó caiséid Ghaeilge a fhágáil ag an bhfeighlí le seinm don pháiste nó leabhair Ghaeilge le léamh dó. Cuir ina luí ar an bhfeighlí gur cheart iarrachtaí an pháiste chun Gaeilge a labhairt a mholadh seachas iad a cháineadh nó magadh a dhéanamh fúthu.

    Mura mbíonn páiste i dtimpeallacht Ghaeilge i rith an lae ní mór iarracht bhreise a dhéanamh chun an oiread Gaeilge agus is féidir a labhairt leis nuair a bhíonn sé sa bhaile. Féach chuige go mbíonn ar a laghad uair a chloig ann chun súgradh leis an bpáiste, scéal a insint dó nó gníomhaíocht éigin a dhéanamh i bpáirt leis. Agus tú féin i mbun obair an tí, nó ag déanamh rud éigin i bpáirt leis an bpáiste, bí ag caint leis.

 

 

Altram

Is eagraíocht tacaíochta reigiúnda é Altram do thionscadail oideachais luathbhlianta lán-Ghaeilge.
Bunaíodh sa bhliain 1990 é ag naíscoileanna i nDoire, i mBéal Feirste, in Ard Mhacha agus san Iúir.
Cuireadh Altram ar bun chun tacaíocht a thabhairt do thionscadail oideachais luathbhlianta
lán-Ghaeilge, caighdeán an tsoláthair oideachais san earnáil a fheabhsú, agus béim a chur ar
thábhacht  an tsoláthair sin trí mheán na Gaeilge.


An Clár Tacaíochta Teaghlaigh

Tá sé mar aidhm ag an gClár Tacaíochta Teaghlaigh de chuid na Roinne Ealaíon, Oidhreachta
agus Gaeltachta an Ghaeilge a threisiú mar theanga theaghlaigh agus pobail sa Ghaeltacht i
gcomhréir leis an Straitéis 20 Bliain don Ghaeilge 2010-2030. Faoin gClár seo, tá sé beartaithe
ag an Roinn 12 beart ar leith a thógáil chun tacú le teaghlaigh Ghaeltachta atá ag tógáil a gclann
le Gaeilge nó a dteastaíonn uathu a gclann a thógáil le Gaeilge.

 

JAMIE

Tá sraith d’acmhainní físeáin forbartha ag Institiúid Oideachais Marino (IOM) chun tacú le daltaí atá ag staidéar dá scrúduithe Gaeilge Ardteistiméireachta.
Tá 15 fhíseán spéisiúla sa tionscnamh a dtugtar JAMIE air (acrainm Béarla a sheasann do Jump-start aMarino Institute of Education).
Tá gach físeán dírithe ar ghnéithe éagsúla de scrúdú Ardleibhéil Gaeilge na hArdteistiméireachta.

 

 


svxGq3r1

Gael Linn

Bunaíodh Gael Linn i 1953 ar mhaithe le fiontair úra a chur chun cinn chun leasa na Gaeilge.
Cuimsíonn gníomhchlár Gael Linn trí   phríomhréimse; an réimse oideachais, gníomhaíochtaí
chun tacú le húsáid na Gaeilge agus réimse gnó na heagraíochta.

  

gaelscoileanna-twitter

Gaeloideachas

Is eagraíocht é Gaelscoileanna Teo a thacaíonn leis an nGaeloideachas – réamhscolaíocht,
bunscolaíocht agus meánscolaíocht  lasmuigh den Ghaeltacht.


gnag

Glór na nGael

Bunaíodh Glór na nGael sa bhliain 1961 mar uirlis  forbartha teanga tríd chomórtas idir grúpaí
pobail. Tá freagracht ar leith ag Glór na nGael I dtrí réimse oibre, forbairt na Gaeilge sa
teaghlach; forbairt na Gaeilge i measc grúpaí pobail agus forbairt na Gaeilge i measc grúpaí
fiontraíochta agus gnó.

 

Tuismitheoirí na Gaeltachta

Is grúpa tuismitheoirí iad “Tuismitheoirí na Gaeltachta” a tháinig le chéile i 2011.
Is eagraíocht dheonach í a thugann tacaíocht do theaghlaigh atá ag tógáil clann le
Gaeilge sa Ghaeltacht.

Tá siad ar fáil ar Facebook (Tír ChonaillConamara) nó ag  tuismitheoirinagaeltachta@gmail.com

 

 

Comhairle don Churaclam, Scrúduithe agus Measúnú

Cuirtear eolas ar fáil maidir leis na háiseanna éagsúla a bhaineann leis an nGaeloideachas agus gach réimse den oideachas ó chúrsaí teanga go hábhair idirgníomhacha ar nós drámaíocht na Gaeilge agus cluichí oideachais.

Tús Maith

Tugann Tús Maith tacaíocht do thuismitheoirí atá ag tógail a gclanna le Gaeilge chomh maith leo
siúd gur mian leo níos mó Gaeilge a úsáid sa bhaile. Bíonn Grúpaí Súgartha,Cuairteanna Baile
agus Scléip an tSathairn againn chun tacú le tuismitheoirí.