Tús leis an athbheochan i gceart

Ba ar 31 Iúil 1893, i mBaile Átha Cliath, a bhunaigh Dubhghlas de hÍde, Eoin Mac Néill, agus comhghleacaithe leo Conradh na Gaeilge. An aidhm a chuir an eagraíocht nua roimpi féin ná an Ghaeilge a láidriú trí labhairt agus úsáid na Gaeilge.

Tá níos mó ná 200 craobh agus an iliomad ball aonair ag an gConradh anois ar fud na cruinne, baill a bhíonn ag saothrú chun úsáid na teanga a chur chun cinn ina gceantar féin. Tá idir abhcóideacht ar son chearta teanga fheachtais feasachta; Seachtain na Gaeilge agus eile ar bun againn ó shin.

Oireachtas na Gaeilge eagraithe den chéad uair

Tionóladh an chéad fhéile Oireachtais riamh Dé Luain, 17 Bealtaine 1897, i mBaile Átha Cliath. Bhí sé ar siúl i Seomra Cruinn an Rotunda. Síolraíodh an rún áirithe seo a leanas: ‘That an Oireachtas, or public assembly, on behalf of the Irish language, be held annually by the Gaelic League, at which prizes would be offered for readings, recitations, songs and dramatic sketches in Irish’.

An Ghaeilge mar Phríomhtheanga ó dheas

Nuair a cuireadh Bunreacht nua i bhfeidhm ag deireadh na bliana 1937, tugadh tús áite bunreachtúil don Ghaeilge den chéad uair riamh i stair na hÉireann. Is é stádas na Gaeilge i mBunreacht na hÉireann, “AIRTEAGAL 8:1. Ós í an Ghaeilge an teanga náisiúnta is í an phríomhtheanga oifigiúil í,” bunchloch reachtúil na gceart teanga in Éireann.

Raidió na Gaeltachta ag craoladh den chéad uair

De bharr feachtas láidir náisiúnta agus áitiúil a d’eascair as Gluaiseacht Chearta Sibhialta na Gaeltachta, tháinig Raidió na Gaeltachta ar an aer den chéad uair ag 3 i.n., Domhnach Cásca, 2 Aibreán 1972. Tá an stáisiún lonnaithe go príomha i gCasla, Conamara, agus is féidir éisteacht le Raidió na Gaeltachta ar fud na cruinne.

TG4 ar an aer den chéad uair

I 1993, mar thoradh ar bhrú ón bpobal trí fheachtas fada a lean breis is 20 bliain, bheartaigh an Rialtas stáisiún teilifíse Gaeilge nua a bhunú. Lonnaíodh Teilifís na Gaeilge, mar a tugadh air ag an am, i mBaile na hAbhann Co. na Gaillimhe, agus thosaigh an tseirbhís craolacháin ar an 31 Samhain 1996.

Aitheantas don Ghaeilge i gComhaontú Aoine an Chéasta

Tugadh aitheantas don Ghaeilge ó thuaidh den chéad uair i gComhaontú Aoine an Chéasta in 1998. Ag éirí as an gComhaontú seo, cuireadh Foras na Gaeilge ar bun an bhliain dar gcionn.

An Chairt Eorpach ó thuaidh

Tugadh stádas don Ghaeilge in 2001 faoin gCairt Eorpach do Theangacha Réigiúnacha agus Mionlaigh.

Acht na dTeangacha Oifigiúla achtaithe in 2003

Ar 14 Iúil 2003, shínigh an tUachtarán Acht na dTeangacha Oifigiúla 2003 ina dhlí ó dheas. Ba é seo an chéad uair a cuireadh bunús reachtúil le soláthar sheirbhísí an státchórais go ginearálta trí mheán na Gaeilge. Tá sé mar aidhm ag an reachtaíocht líon agus caighdeán na seirbhísí trí Ghaeilge a chuireann comhlachtaí poiblí ar fáil don phobal a mhéadú agus a fheabhsú.

An Ghaeilge mar theanga oifigiúil de chuid an Aontas Eorpaigh

Ar 1 Eanáir 2007, tháinig stádas na Gaeilge mar theanga oibre de chuid an Aontais Eorpaigh i bhfeidhm. Baineadh an stádas seo amach i ndiaidh feachtais láidir ón bpobal faoin mbrat ‘Stádas’.

De bharr an stádais nua ag an teanga san Eoraip, tá níos mó úsáide á baint aisti i bParlaimint agus i gcodanna eile den Aontas Eorpach. Tá deiseanna fostaíochta ar fáil anois chomh maith do dhaoine le Gaeilge.

Bliain na Gaeilge in 2018

In 2018 beimid ag ceiliúradh 125 bliain d’athbheochan na Gaeilge trí chlár cuimsitheach gnímh agus feasachta a eagrú sa phobal. Tá breis is 70 grúpa ag léiriú tacaíochta cheana féin. Déanfar ceiliúradh ar thábhacht athbheochan na Gaeilge agus tionchar na hathbheochana sa phobal & ar imeachtaí stairiúla le 125 bliain anuas.